Tegenwoordig heeft iedereen wel een lening. Dit in tegenstelling tot vroeger toen men zich nog actief bediende van wijze spreuken om het lenen af te zweren. Er is dus een maatschappelijke verandering gaande omtrent het lenen. Hoe zou dat kunnen komen? We starten met een constatering van een verandering in de opvatting over het lenen. Vervolgens gaan we op onderzoek uit waar dit vandaan komt en hoe het zich zo heeft kunnen ontwikkelen.
Inhoud |
Vroeger gold een groot taboe op het aangaan van leningen. In de opvoeding werd goed duidelijk gemaakt dat het 'zich in de schulden storten' de eerst stap was richting het 'geraken op het verkeerde pad'. Leningen werden geassocieerd met risico's en oude wijsheden werden gebruikt om dit duidelijk te maken. Een wijsheid als het is beter om te sparen dan om te lenen is u vast niet onbekend. Men trekt zich tegenwoordig steeds minder van die oude wijsheden aan. De samenleving denkt het namelijk steeds beter te weten dan hun voorouders, immers...vooruitgang in tijd betekent ook een vooruitgang in kennis maar is dat ook een vooruitgang in geest? Tegenwoordig worden leningen steeds meer als normaler beschouwd: het is in de samenleving ingebakken: iedereen heeft wel een lening. Hoe heeft zich dat in de loop der tijd zo kunnen ontwikkelen?
In de loop der tijd zijn de opvattingen over lenen veranderd. Zijn er veranderingen geweest in de samenleving of misschien ook veranderingen in de kredietbranche? Hoe staat het met de relatie tussen de 2?
Welke veranderingen hebben allemaal plaatsgevonden in de samenleving in de laatst 50 jaar? Vanuit economisch, sociaal & maatschappelijk perspectief hebben we de veranderingen onderzocht?
Één van de belangrijkste veranderingen die heeft geplaatsgevonden is de ontwikkeling van een kennis- en informatie economie. Met de komst van het internet hebben mensen toegang tot alle informatie waarover zij willen beschikken. Men hoeft de deur niet meer uit om toegang te krijgen tot advies; adviseurs zijn niet meer nodig want producten of diensten worden door anderen al vergeleken en op het internet aangeboden. '
Het internet in de nieuwe adviseur geworden en daarmee wordt ook een risico gecreerd. Mensen krijgen makkelijker toegang tot verleidende koopjes. En zeg nu zelf, wie vertelt er op een feestje dat hij op het internet een nieuwe telefoon heeft gekocht tegen de hoogste prijs?
Men koopt meer via internet door de grote blootstelling aan verleidingen, maar zij negeren de risico's: immers, er is toch een product voor een topprijs aangekocht? Daar kan je toch geen buil aan vallen. Maar het probleem ligt niet bij het feit dat je het goedkoopste product hebt gekocht. Een lening van 500 euro is nog wel te overkomen. Maar het werkelijke probleem ligt in de hoek van de hoge kosten die de consumptie maatschappij met zich meebrengt. Er is teveel nieuwe technologie, er zijn teveel gadgets die iedereen wil hebben en de huizenprijzen maakt het voor starters niet makkelijk. De noodzaak tot het compenseren van de consumptie behoefte is sterk gegroeid. Vroeg moest met niet iedereen maand 50 euro overmaken naar een telefoonbedrijf. Dat is tegenwoordig wel anders. Dit opent direct de deur naar veranderingen vanuit sociaal & maatschappelijk perspectief.
Door de informatie economie worden mensen zelfstandiger maar ook eigenwijzer. Deze zelfstandigheid en eigenwijsheid uit zich ook bij kinderen in de verandering in hun opvoeding. Vroeger kon een kind heel wat wijsgemaakt worden, het was namelijk behoorlijk lastig voor het kind dit te toetsen zonder hulp van anderen. Ouders verliezen steeds meer aan autoriteit door kennis.Tegenwoordig hoeft een kind iets maar op te zoeken op het internet en de 'echte' waarheid is gevonden. Kinderen laten zich dus niet zoveel meer aanpraten; oude wijsheden worden als cliché of stoffig ervaren en kinderen achten zich op jongere leeftijd volwassen. De adviserende rol over het feit dat geld lenen gevaarlijk is mist steeds vaker zijn doel.
Naast de verandering in opvoeding is er ook een andere maatschappelijk verandering gaande. Daar waar vroeger een groot verschil tussen arm en rijk bestond, is het verschil tegenwoordig kleiner aan het worden (grootverdieners daar gelaten). Iedereen wil tegenwoordig leven op dezelfde levenstandaard, iedereen wil een telefoon, iedereen wil een dure auto...we willen niet meer voor elkaar onderdoen. De kosten zijn dus ook voor de armere groepen flink toegenomen, dat terwijl de inkomsten relatief gezien niet op dezelfde voet zijn gestegen.
Naast veranderingen in de maatschappij zijn er ook verandering in de kredietbranche waar te nemen. Zoals bij elke branche geldt dat duurzaamheid afhangt van een goede relatie met economie en maatschappij. Wanneer deze uit het oog verloren wordt zal de branche zich niet naar zijn mogelijkheden ontwikkelen. Dit geldt ook voor de krediet branche die zich inspeelt op de kansen die zich in de maatschappij aanbieden. Er zijn veel meer kredietaanbieders die het steeds makkelijker en normaler maken voor consumenten om een lening af te sluiten.
Vroeger was het niet zo makkelijk om te lenen. Er was veel minder duidelijkheid over hoe je een lening kon verkrijgen. Men had alleen de mogelijkheid om bij de eigen bank te lenen en waren niet zoveel aanbieders als nu. Daarnaast zijn deze aanbieders ook veel makkelijker te bereiken en te vergelijken via het internet. Men heeft veel makkelijker toegang tot de kredietverstrekkers. Dat was vroeger wel anders. Toen kon je eigenlijk alleen terecht:
Tegenwoordig zijn de krediet banken in aantocht. Wie kent ze niet:
Ook is vergeleken met een eeuw geleden is er ook veel veranderd in het lening aanbod. Als je rondkijkt op LeningWiki.nl zie je dat er enorm veel mogelijkheden zijn om een krediet te verkrijgen. Het lening aanbod ligt er niet om. Je kan kiezen uit mini-kredieten, persoonlijke leningen, doorlopende krediet en ga zo maar door. Daarnaast zijn er wel meer dan 8 soorten hypotheken te noemen waaruit men kan kiezen. Vroeger had je alleen de annuiteiten-hypotheek en de aflossingevrije hypotheek. Tegenwoordig zijn daar de beleggingshypotheken en de spaarhypotheken bijgekomen. De mogelijkheden zijn enorm en er is steeds meer voor ieder wat wils.
Naast veranderingen in het lening aanbod zijn er ook veel veranderd in de blootstelling van consumenten aan lenen. Belangrijkste voorbeeld hierbij is de TV-reclame. Jarenlang word je er mee doodgegooid tussen programma's door op de commerciele zenders. Lenen bij BECAM, lenen bij Frisia. Alsof het de nieuwste rage zou moeten zijn om je leven aantrekkelijker te maken. De reclames misleiden daarmee ook de wat gevoeligere consumenten. Zij kiezen voor een lening afsluiten omdat zij daarmee denken het leven naar een hogere standaard te brengen. Een hogere standaard met een blok aan het been (iets waar de overheid tegenwoordig ook eindelijk actie mee onderneemt via de 'lenen kost geld'-campagne.)
Er is dus wel degelijk veel veranderd in de afgelopen decennia: vanuit sociaal & maatschappelijk perspectief maar ook vanuit economisch perspectief.
Met het afsluiten van een lening wordt een hogere levensstandaard bereikt; voor sparen hebben we geen tijd: we willen nu genieten. Voor je het weet loop je weer achter op de technologische vernieuwing: dat kan ik mezelf toch niet permitteren? Op sociaal gebied toch niet? (of soms ook niet op financieel gebied).
De huidige economie en de kredietbranche eisen daarbij een steeds hogere tol van consumenten en pakken hen op hun eigenwijze onwetendheid. Het kostenpatroon rijst de pan uit vanwege de technologische ontwikkeling en de kredietbranche pakt de consument enerzijds hierop en anderzijds op de eigenwijsheid dat consumenten tegenwoordig kenmerkt. Via grondige blootstelling aan bijvoorbeeld TV-reclame wordt het imago van een lening dusdanig opgevijzeld dat men oude wijsheden verruild voor een nieuwe waarheid over een lening. Een waarheid dat zich in Nederland inmiddels uit in het feit dat 2 op de 3 personen een lening heeft.
Maar lenen kost toch geld?